ĐTC Phanxicô đã ban hành Tông Thư "Aperuit illis" vào ngày 30/9/2019, Lễ Thánh Giêrônimô, kỷ niệm 1.600 năm sinh nhật của vị thánh giáo phụ về Thánh Kinh này, để thiết lập một ngày đặc biệt chú trọng đến Lời Chúa và chuyên về Lời Chúa hằng năm trong Giáo Hội - vào thời điểm một ngày nào trong năm và nhắm đến những mục đích ra sao, đã được Đức Thánh Cha cho biết như sau: "Chúa Nhật III Thường Niên được giành để cử hành, học hỏi và loan truyền Lời Chúa" (đoạn 2). 
 

Việc ngài thiết lập Chúa Nhật Lời Chúa này đã việc ngài muốn đáp ứng nhiều lời yêu cầu của các tín hữu trên khắp thế giới. Và trong phần nội dung của bức Tông Thư, bao gồm 15 phân đoạn, chúng ta có thể thấy được những điểm chính yếu thứ tự như sau: 
 

1- Bức Tông Thư "Aperuit illis" - Nhan đề có nghĩa là "Mở Mắt Cho Họ" (đoạn 1)
 

2- Bức Tông Thư "Aperuit illis" -  Một đáp ứng khát vọng Lời Chúa của tín hữu trong Giáo Hội (đoạn 2-3)
 

3- Lời Chúa liên quan đến tính cách đại đồng và đại kết Kitô giáo (đoạn 4)
 

4- Lời Chúa cần phải được cảm nghiệm và diễn giải (đoạn 5, 6 và 7)  
 

5- Lời Chúa mật thiết với việc cử hành Phụng Vụ Thánh Thể và Bí Tích 

 

6- Lời Chúa là một Mạc Khải Thánh Kinh được Thánh Thần linh ứng người viết và soi sáng người đọc
 

7- Lời Chúa là một mạc khải thần linh được lưu truyền cho đức tin  
 

8- Lời Chúa hằng hiện thực trong đời sống đức tin yêu của Kitô hữu  
 

9- Lời Chúa gây tác dụng biến đổi nơi những tâm hồn biết đáp ứng như Mẹ Maria 

 
 

1- Bức Tông Thư "Aperuit illis" - Nhan đề có nghĩa là "Mở Mắt Cho Họ"

Bởi thế, ngay ở đoạn 1 mở đầu, Đức Thánh Cha đã viết như sau:

1- "Người đã mở tâm trí cho các vị để các vị hiểu được những lời Thánh Kinh" (Luca 24:45). Đó là một trong những tác động cuối cùng của Vị Chúa Phục Sinh trước khi Người Thăng Thiên. Chúa Giêsu đã hiện ra với các môn đệ qui tụ lại, đã bẻ bánh với các vị và đã mở tâm trí của các vị ra để các vị hiểu được những lời Thánh Kinh. Người đã vén tỏ cho các vị, đang sợ hãi và hoang mang bối rối, thấy được ý nghĩa của mầu nhiệm vượt qua: đó là theo dự án đời đời của Chúa Cha thì Người cần phải chịu khổ và sống lại từ trong cõi chết, để mang lại lòng thống hối và ơn tha thứ tội lỗi (xem Luca 24:26.46-47). Đoạn Người hứa sai Thánh Linh là Đấng sẽ ban cho các vị quyền năng để các vị trở thành những chứng nhân của mầu nhiệm cứu độ này (xem Luca 24:49).

Mối liên hệ giữa Vị Chúa Phục Sinh, cộng đồng tín hữu và Thánh Kinh là những gì thiết yếu cho căn tính là Kitô hữu của chúng ta. Không có Chúa là Đấng mở tâm trí của chúng ta ra thì chúng ta không thể nào sâu xa hiểu được những lời Thánh Kinh. Tuy nhiên, cũng tương tự như thế, nếu không có Thánh Kinh, thì các biến cố về sứ vụ của Chúa Giêsu cũng như của Giáo Hội Người trên thế gian này vẫn bất khả thấu. Bởi thế, Thánh Giêrônimô có lý chủ trương rằng: "Vô thức về Thánh Kinh là vô thức về Chúa Kitô" (Dẫn Giải Sách Isaia, Lời Ngỏ: PL 24,17B).

2- Bức Tông Thư "Aperuit illis" -  Một đáp ứng khát vọng Lời Chúa của tín hữu trong Giáo Hội
 

Đó là lý do, ở đoạn 2 và 3, Đức Thánh Cha đã chẳng những minh định về ý muốn của tín hữu và tuyên bố việc ngài đáp ứng mà còn chỉ dẫn việc cử hành chính ngày Chúa Nhật Lời Chúa này như sau:
 

2- Với Bức Thư này, tôi muốn đáp ứng nhiều lời yêu cầu tôi đã nhận được từ dân Chúa đó là toàn thể Giáo Hội cùng nhắm một mục đích cử hành một Chúa Nhật Lời Chúa. Hiện nay cộng đồng Kitô hữu vẫn thường giành ra những giây phút chia sẻ về tầm quan trọng đặc biệt của lời Chúa đối với cuộc sống hằng ngày.....

Bởi thế, thật là xứng hợp cho đời sống của dân chúng ta, liên lỉ được đánh dấu bằng mối liên hệ quyết liệt này với lời hằng sống, để Chúa không bao giờ mỏi mệt nói với Hiền Thê của Người, nhờ đó Vị Hiền Thê này được gia tăng trong yêu thương và nơi chứng từ trung thực. 
 

3- Do đó mà tôi tuyên bố Chúa Nhật Thứ Ba Thường Niên được giành cho việc cử hành, học hỏi và truyền đạt lời Chúa. Chúa Nhật Lời Chúa này vì vậy sẽ là một yếu tố thích hợp của thời điểm đó trong năm, để chúng ta được phấn khích củng cố những mối liên hệ của chúng ta với dân Do Thái, và cầu nguyện cho mối hiệp nhất Kitô giáo. Đây là vấn đề không phải chỉ trùng hợp về thời gian mà thôi: việc cử hành Chúa Nhật Lời Chúa mang một giá trị đại kết, vì Thánh Kinh vạch vẽ, đối với những ai lắng nghe, con đường tiến đến mối hiệp nhật chân thực và vững vàng.

Các cộng đồng khác nhau sẽ tìm kiếm những cách thức riêng để đánh dấu Chúa Nhật này một cách long trọng nào đó. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng là khi cử hành Thánh Thể, sách thánh cần phải được trân trọng tôn vinh, nhờ đó mới tập trung chú trọng của cộng đoàn tham dự vào giá trị chuẩn mực của Lời Chúa. Vào Chúa Nhật này, thật là thích đáng để đề cao việc công bố lời Chúa, cũng như nhấn mạnh đến việc tôn kính lời Chúa cần phải có trong bài giảng. Về vấn đề này, cần phải tái nỗ lực huấn luyện các phần tử tín hữu trong việc trở thành những con người công bố của lời Chúa một cách chân thực, như việc huấn luyện vẫn có trong trường hợp giúp lễ hay các thừa tác viên ngoại lệ cho Rước Lễ. Các vị mục tử cũng có thể tìm cách tặng một cuốn Thánh Kinh, hoặc 1 trong các sách Thánh Kinh, cho toàn thể cộng đồng, như cách thức cho thấy tầm quan trọng của việc học hỏi cách thức đọc, cảm nhận và cầu nguyện hằng ngày bằng Thánh Kinh, nhất là bằng việc thực hành đọc sách thánh - lectio divina. 
 

3- Lời Chúa liên quan đến tính cách đại đồng và đại kết Kitô giáo
 

Thật vậy, ở đoạn 4,  Đức Thánh Cha  đã vạch ra cho thấy Lời Chúa là tiếng nói của Thiên Chúa cho chung nhân loại, nhất là cho những ai cởi mở muốn lắng nghe, bất kể họ là ai, như sau:

4- Việc dân Do Thái trở về quê hương của mình sau cuộc lưu đầy ở Babylon được đánh dấu bằng việc công khai đọc sách Luật chung. Trong cuốn Nehemiah, Thánh Kinh đã cống hiến cho chúng ta một hình ảnh cảm động vào lúc bấy giờ. Dân chúng qui tụ lại ở Giêrusalem, trong khu vực trước Cửa Nước, để nghe Sách Luật. Họ đã bị phân tán ở chốn lưu đầy, nhưng bấy giờ họ thấy họ qui tụ lại "như là một" chung quanh Thánh Kinh (Neh 8:1). Dân chúng "lắng tai nghe" (Neh 8:3) đọc sách thánh, nhận thấy rằng họ khám phá ở nơi những lời của sách thánh ý nghĩa về những kinh nghiệm họ đã trải qua. Phản ứng trước việc công bố này là một trong những cảm kích cả thể đầy nước mắt: "Ông Ét-ra và các thầy Lê-vi đọc rõ ràng và giải thích sách Luật của Thiên Chúa, nhờ thế mà toàn dân hiểu được những gì các ông đọc. Bấy giờ ông Nơ-khe-mi-a, tổng đốc, ông Ét-ra, tư tế kiêm kinh sư, cùng các thầy Lê-vi là những người đã giảng giải Luật Chúa cho dân chúng, nói với họ rằng: 'Hôm nay là ngày thánh hiến cho ĐỨC CHÚA là Thiên Chúa của anh em, anh em đừng sầu thương khóc lóc'. Sở dĩ ông nói thế là vì toàn dân đều khóc khi nghe lời sách Luật. Ông Ét-ra còn nói với dân chúng rằng: 'Anh em hãy về ăn thịt béo, uống rượu ngon và gửi phần cho những người không sẵn của ăn, vì hôm nay là ngày thánh hiến cho Chúa chúng ta. Anh em đừng buồn bã, vì niềm vui của ĐỨC CHÚA là thành trì bảo vệ anh em'" (Neh 8:8-10).
 

Những lời ấy chất chứa cả một giáo huấn lớn lao. Thánh Kinh không thể nào chỉ là gia sản của một số người; lại càng không phải là một tổng hợp các sách cho lợi ích của một thiểu số đặc biệt nào đó. Thánh Kinh, trên hết, thuộc về tất cả những ai được kêu gọi nghe sứ điệp của Thánh Kinh, và nhận biết bản thân mình nơi các lời của Thánh Kinh. Có những lúc xẩy ra khuynh hướng muốn độc chiếm sách thánh, bằng việc hạn chế sách thánh cho một số thành phần nào đó hoặc cho các nhóm ưu tuyển. Không thể như vậy được. Thánh Kinh là sách của dân Chúa, thành phần, khi nghe Thánh Kinh, chuyển từ chỗ phân tán và chia rẽ thành hiệp nhất. Lời Chúa là những gì liên hợp thành phần tín hữu và làm cho họ nên một dân duy nhất.

4- Lời Chúa cần phải được cảm nghiệm và diễn giải    

Thật vậy, Lời Chúa là tất cả mạc khải thần linh siêu việt của Thiên Chúa và về Thiên Chúa, tự mình, trí khôn trần gian hạn hẹp của con người, thậm chí mù quáng và thiên lệch lẫn chủ quan của họ, không thể nào thấu hiểu, cần phải được thẩm quyền của Giáo Hội dẫn giải ở các cấp độ xứng hợp, như được Đức Thánh Cha nhắc nhở, kêu gọi và chỉ dẫn ở các đoạn 5, 6 và 7 như thế này: 

5- Trong mối hiệp nhất được xuất phát từ việc lắng nghe, các vị mục tử có trách nhiệm chính yếu trong việc dẫn giải Thánh Kinh, và giúp cho mọi người hiểu biết Thánh Kinh. Vì Thánh Kinh là cuốn sách của dân chúng mà những ai được kêu gọi làm thừa tác viên lời Chúa cần phải cảm thấy nhu cầu khẩn trương trong việc làm cho Thánh Kinh có thể tiếp cận với cộng đồng của mình.

Bài giảng đặc biệt cần phải mang một phần vụ đặc biệt, vì nó có "tính chất á bí tích" (Evangelii Gaudium, 142). Việc giúp cho dân chúng tiến vào sâu hơn lời Chúa, qua ngôn từ giản dị và tương  xứng, sẽ giúp cho chính các vị linh mục có thể khám phá ra "vẻ đẹp của những hình ảnh được Chúa sử dụng để phấn khích việc làm lành" (ibid.). Đó là một cơ hội mục vụ không được hoang phí!

Thật vậy, đối với nhiều tín hữu chúng ta, thì đây là cơ hội duy nhất họ có để nắm bắt được vẻ đẹp của lời Chúa, và để đem lời Chúa ra áp dụng vào cuộc sống hằng ngày của họ. Bởi thế, cần phải có đủ thời gian giành cho việc soạn dọn bài giảng. Việc dẫn giải các bài sách thánh không thể nào hời hợt nông cạn. Những ai trong chúng ta là giảng viên không được giảng dài dòng có vẻ thông thái dỏm, hay lang thang đi vào những vấn đề chẳng có liên hệ gì. Khi chúng ta bỏ giờ ra cầu nguyện và suy niệm sách thánh, chúng ta có thể nói từ tận đáy lòng mình, nhờ đó mới chạm đến cõi lòng của những ai nghe chúng ta, khi chuyển đạt những gì thiết yếu có khả năng sinh hoa kết trái. Chớ gì chúng ta đừng bao giờ thôi giành giờ cho Thánh Kinh và cầu nguyện với Thánh Kinh, nhờ đó Thánh Kinh được đón nhận "không phải như là lời của loài người mà là như lời Chúa thực sự" (1 Thess 2:13).

Cả thành phần giáo lý viên nữa, trong thừa tác vụ của mình giúp dân chúng lớn lên theo đức tin của họ, cần phải cảm thấy nhu cầu khẩn trương trong việc canh tân đổi mới bản thân mình, nhờ làm quen với, và học hỏi từ, Thánh Kinh. Điều này sẽ giúp cho họ nuôi dưỡng nơi thành phần nghe họ một cuộc đối thoại thực sự với lời Chúa.

6- Trước khi gặp gỡ các môn đệ của mình, qui tụ lại ở đằng sau những cánh cửa khép kín, và trước khi mở tâm trí của các vị ra để các vị hiểu được các lời Thánh Kinh (cf. Lk 24:44-45), Vị Chúa phục sinh đã hiện ra với hai người trong các vị trên đường từ Giêrusalem về Emmau (cf. Lk 24:13-35). Trình thuật của Thánh Luca ghi nhận rằng lần hiện ra này vào chính ngày phục sinh của Người, tức Chúa Nhật. Hai người môn đệ này đang bàn bạc với nhau về các biến cố mới xẩy ra, liên quan đến cuộc khổ nạn và tử nạn của Chúa Giêsu. Cuộc hành trình của họ mang tính chất sầu thương và thất vọng trước cái chết thảm thương của Người. Họ đã hy vọng rằng Người phải là Đấng Thiên Sai giải phóng họ, thế nhưng, trái lại họ lại phải đối diện với cái tai họa thập tự giá. Chính Vị Chúa phục sinh đã nhẹ nhàng đến gần và bước đi với họ, nhưng họ không nhận ra Người (cf. v. 16). Trên đường đi, Người hỏi han họ, và khi thấy rằng họ không nắm bắt được ý nghĩa của cuộc khổ nạn và tử nạn của mình, Người đã than lên rằng: "Ôi những con người đần độn và chậm tin" (v. 25). Thế rồi, "bắt đầu từ Moisen và tất cả các tiên tri, Người đã cắt nghĩa cho họ những điều về bản thân Người trong tất cả Thánh Kinh" (v. 27). Chúa Kitô là nhà dẫn giải thánh kinh đầu tiên! Chẳng những Cựu Ước đã tiên báo những gì Người phải hoàn thành, mà chính bản thân mình, Người cũng muốn trung thực với những lời Thánh Kinh nữa, để chứng tỏ cho thấy một lịch sử cứu độ duy nhất  được nên trọn nơi Chúa Kitô.

7- Như thế, Thánh Kinh, với tư cách là Sách thánh, nói về Chúa Kitô và loan báo Người như là Đấng phải chịu đau khổ rồi mới được vinh quang (cf. v. 26). Không phải chỉ phần nào mà là toàn bộ Thánh Kinh nói về Chúa Kitô. Tách khỏi Thánh Kinh thì cuộc tử nạn và phục sinh của Người không thể nào hiểu cho đúng được. Đó là lý do tại sao một trong những lời tuyên xưng cổ xưa nhất đã nhấn mạnh rằng "Chúa Kitô đã chết vì tội lỗi của chúng ta theo lời Thánh Kinh, Người đã được mai táng, Người đã sống lại vào ngày thứ ba theo lời Thánh Kinh, và Người đã hiện ra với Phêrô" (1Cor 15:3-5). Vì khắp Thánh Kinh nói về Chúa Kitô ở mọi nơi mà Thánh Kinh giúp chúng ta có thể tin rằng cuộc tử nạn và phục sinh của Người không phải là chuyện hoang đường mà là lịch sử, và là tâm điểm cho đức tin của thành phần môn đệ của Người.

Có một liên hệ sâu xa gắn bó giữa Thánh Kinh với đức tin của tín hữu. Vì đức tin xuất phát từ việc nghe, và những gì nghe thấy là ở nơi lời của Chúa Kitô (cf Rm 10:17), thành phần tín hữu buộc phải chuyên chú lắng nghe lởi Chúa, cả trong việc cử hành phụng vụ, lẫn trong việc cầu nguyện cùng suy niệm riêng.

(xin đón xem tiếp phần 2)